Ortaokul ve Lise Öğrencileri İçin Ders Çalışma Rehberi
5–6–7. Sınıflar
Bu sınıf düzeylerinde amaç, dersleri ezberlemek değil anlayarak öğrenmektir.
Uzun saatler yerine kısa ve düzenli çalışmalar tercih edilmelidir.
Yanlışlar öğrenme fırsatı olarak görülmeli, her gün kısa tekrarlar yapılmalıdır.
8. Sınıf (LGS)
Bu yıl planlı çalışmayı gerektirir ancak aşırı baskıdan kaçınılmalıdır.
Denemeler puan için değil, eksikleri görmek için çözülmelidir.
Yanlışların nedenleri belirlenmeli ve tekrar planı buna göre yapılmalıdır.
9–10–11. Sınıflar
Bu yıllar YKS sürecinin temelini oluşturur.
Konular yüzeysel geçilmemeli, düzenli tekrar alışkanlığı kazanılmalıdır.
Haftalık hedeflerle çalışmak süreci daha sağlıklı hale getirir.
12. Sınıf (YKS)
Zaman yönetimi bu dönemin en önemli becerisidir.
Denemeler gelişimi takip etmek için kullanılmalı,
sonuçlar bir yargı değil yol gösterici olarak görülmelidir.
Ders çalışma sürecinde zorlanıldığında okul rehberlik servislerinden
destek almak süreci daha sağlıklı ve güvenli hale getirir.
1
Konu Anlatımı Temelli Çalışma
Yeni bir konuyu anlamak için temel oluşturur.
Nasıl uygulanır?
Konuya başlamadan önce konunun ne anlattığını genel hatlarıyla öğren.
Amaç ezberlemek değil, konuyu zihinde anlamlandırmaktır.
Örnek:
Konuyu okuduktan sonra “Bu konu bana ne anlatıyor?” sorusuna
kendi cümlelerinle cevap vermeye çalış.
Bilginin uygulanmasını ve eksiklerin fark edilmesini sağlar.
Nasıl uygulanır?
Konu sonrası çözülen sorular, öğrenmenin gerçekleşip gerçekleşmediğini gösterir.
Örnek:
Yanlış yapılan sorularda doğru şıktan çok, yanlış yapma nedeni incelenir.
3
Active Recall (Aktif Hatırlama)
Bilgiyi zihinden geri çağırarak öğrenmeyi kalıcı hale getirir.
Nasıl uygulanır?
Defteri kapat ve konudan hatırladıklarını zihninden ya da kağıda dök.
Örnek:
Yazamadığın veya hatırlayamadığın kısımlar tekrar edilmesi gereken yerlerdir.
Bilginin unutulmasını önler.
Nasıl uygulanır?
Aynı konu kısa aralıklarla tekrar edilir, tek güne yüklenmez.
Örnek:
Konu öğrenildikten sonra 1 gün, 1 hafta ve 1 ay sonra kısa tekrar yapılır.
Dikkatin dağılmadan çalışılmasını sağlar.
Nasıl uygulanır?
ders çalışırken zamanı verimli kullanmayı sağlayan bir yöntemdir.
Önce çalışacağın dersi ve konuyu belirlersin (örneğin Türkçe paragraf).
Zamanlayıcıyı 25 dakikaya kurarsın ve bu sürede sadece derse odaklanırsın.
Telefon, mesaj ve dikkat dağıtan her şeyi bu sürede kapalı tutarsın.
Süre bitince kendine 5 dakika mola verirsin (ayağa kalkmak, su içmek gibi).
Bu 25+5 dakikalık döngüye 1 pomodoro denir.
Arka arkaya 4 pomodoro yaptıktan sonra 15–20 dakikalık uzun mola verirsin.
Örneğin 2 saat içinde hem konuyu öğrenmiş hem de yorulmadan çalışmış olursun.
Sürekli yapılan hataların fark edilmesini sağlar.
Nasıl uygulanır?
Yanlışlar genelde 3 ana gruba ayrılır: Bilgi, Dikkat ve Zaman.
Bilgi yanlışı: Konu bilinmiyordur veya eksiktir.
Dikkat yanlışı: Acele etmek, soruyu yanlış okumak.
Zaman yanlışı: Süre yetmediği için boş bırakmak veya rastgele işaretlemek.
Her yanlışın yanına türü mutlaka not edilir.
Bilgi yanlışı → konu çalış.
Dikkat yanlışı → yavaşla, kontrol et.
Zaman yanlışı → süreli deneme çöz.
Gün içinde öğrenilen bilgilerin kalıcılığını artırır.
Günlük kısa tekrar, o gün öğrenilen bilgileri unutmadan zihne yerleştirmek için yapılır.
Her ders için 10–15 dakikalık hızlı bir gözden geçirme yeterlidir.
Bazı derslerde (özellikle Matematik, Fen, Dil bilgisi gibi) sadece bakmak yetmez; mutlaka küçük alıştırmalarla pekiştirme gerekir.
Örneğin çözülen sorulara tekrar bakmak, benzer 2–3 soru daha çözmek öğrenmeyi güçlendirir.
Sözel derslerde ise konu başlıklarını gözden geçirmek ve kendine kısa sorular sormak etkilidir.
Bu tekrarlar, bilgiyi “geçici” olmaktan çıkarıp kalıcı hale getirir.
Düzenli yapılan kısa tekrar, sınav öncesi uzun ve yorucu çalışmaları da azaltır.
Sınavlardan öğrenmeyi sağlar.
sadece nete bakmak değil, neden doğru veya yanlış yaptığını anlamaktır.
Önce her ders için doğru–yanlış–boş sayıları çıkarılır.
Sonra yanlışlar konu başlıklarına göre ayrılır.
“Bilmediğim konu mu, dikkatsizlik mi?” sorusu sorulur.
Eksik konu varsa konu çalışması yapılır.
Dikkat hatasıysa benzer sorular çözülür.
Amaç, bir sonraki denemede aynı hatayı tekrar etmemektir.
Hatanın kaynağını belirlemeyi sağlar.
öğrencinin yaptığı hatalara sadece “yanlış” diye bakmak yerine, neden yanlış yaptığını anlamaya odaklanan çok etkili bir çalışma yöntemidir.
Bir soruda yanlış yaptıysan önce durup şunu sor: Bilgi mi eksik, dikkatsizlik mi, yoksa konuyu yanlış mı öğrenmişim?
Eğer bilgi eksiğiyse konuya geri dönülür, dikkatsizlikse benzer sorularda daha yavaş ve kontrollü çözüm yapılır, yanlış öğrenmeyse konu baştan doğru şekilde öğrenilir.
Bu yöntem sayesinde öğrenci aynı hatayı tekrar tekrar yapmaz,
çünkü sorunu kökten çözer, sadece soru sayısını artırmakla yetinmez.
Özellikle deneme çözümlerinden sonra yapılan yanlış türü analizi,
netlerin düzenli artmasında en kritik adımlardan biridir.
Konuyu sadeleştirerek öğrenmeyi sağlar.
Konuyu bir başkasına anlatır gibi anlatabilmek öğrenmenin göstergesidir.
11
Görsel Destekli Çalışma
Öğrenilen bilgileri görsellerle destekleyerek daha kolay ve kalıcı öğrenmeyi sağlar.
Beyin, gördüğünü yazıdan ve düz anlatımdan daha hızlı işler. Bu yüzden şekiller, renkler ve düzenli görseller öğrenmeyi güçlendirir. Örneğin;bir konuyu çalışırken renkli kalemlerle önemli yerlerin altını çizmek, kavram haritaları, şema ve tablolar çizmek ya da post-it notlar kullanmak konuyu zihinde netleştirir. Matematikte adımları şema hâline getirmek, fen derslerinde süreçleri çizerek göstermek buna örnektir. Ayrıca video anlatımlar, infografikler ve resimli özetler özellikle görsel öğrenen öğrenciler için çok etkilidir. Ne kadar çok “görürsen”, o kadar iyi hatırlarsın. Bu yöntem ders çalışmayı hem daha anlaşılır hem de daha keyifli hâle getirir.
İşitsel öğrenmeyi destekler.
Konunun sesli anlatılması bilgiyi yapılandırır.
Ana noktaları görmeyi sağlar.
Konu kısa ve anlamlı notlarla özetlenir.
14
Tekrar Günleri Belirleme
Planlı tekrar alışkanlığı kazandırır.
Haftalık planda tekrar günleri belirlenir.
15
Çıkmış Sorularla Çalışma
Sınav mantığını tanımayı sağlar.
MEB ve ÖSYM tarafından yayımlanan sorular esas alınır.
16
Dijital Ortam – EBA – MEBİ Kullanımı
Güvenilir kaynaklara erişim sağlar.
Kazanım temelli içerikler öğrenmeyi destekler.
17
Hedef Belirleyerek Çalışma
bugünkü emeğini yarın olmak istediğin kişiyle ilişkilendirmektir.
Kendine “Bu konuyu öğrenirsem gelecekte ne kazanırım?” sorusunu sormaktır.
İyi bir üniversite, istediğin meslek, özgür bir hayat ya da aileni gururlandırmak…
Bunların hiçbiri bir anda olmaz; her gün atılan küçük adımların sonucudur.Ders çalışırken sadece kitaba değil, hayalindeki geleceğe de bakarsın.
Her çözdüğün soru, gelecekteki “ben” için atılmış bir tuğladır.
Bazen yorulursun ama hedefini hatırladığında vazgeçmezsin.
Çünkü sen ders için değil, geleceğin için çalışıyorsundur.
Çalışma–dinlenme dengesini sağlar.
Zaman yönetimi, gün içinde derslere ne zaman ve ne kadar çalışacağını önceden planlamaktır. Amaç bütün günü dersle geçirmek değil, hem ders çalışıp hem de dinlenmeye zaman ayırabilmektir. Herkesin gün içinde daha dikkatli olduğu saatler farklıdır; bu yüzden ders çalışılacak saatler buna göre seçilmelidir. “Akşam ders çalışacağım” demek yerine, hangi derse hangi saatte çalışılacağı net olarak belirlenmelidir. Her gün planlanan her şey yapılmayabilir; bu durumda plan tamamen bırakılmaz, yapılamayan çalışmalar bir sonraki güne aktarılır. Zaman yönetimi, dersleri daha düzenli ve daha az stresle yapabilmeye yardımcı olur.
19
Çalışma Ortamını Düzenleme
Dikkatin dağılmasını azaltır.
ders başarısını doğrudan etkileyen çok önemli bir faktördür. Öğrenci ne kadar iyi çalışırsa çalışsın, ortam uygun değilse verim düşer.
Çalışma masası sade ve düzenli olmalıdır. Masada sadece o derse ait kitap, defter ve kalem bulunmalı; oyuncak, telefon, gereksiz kâğıtlar kaldırılmalıdır.
Sessiz ve aydınlık bir ortam tercih edilmelidir. Televizyon açıkken ya da yüksek sesli bir ortamda çalışmak dikkati böler.
Sandalye ve masa, öğrencinin boyuna uygun olmalı; rahat ama uyku getirmeyecek şekilde ayarlanmalıdır.
Telefon mümkünse başka bir odada bırakılmalı ya da ders süresince sessize alınmalıdır.
Duvara asılan küçük notlar, hedef listeleri veya motive edici sözler çalışma isteğini artırabilir.
Örneğin: Matematik çalışırken masada sadece matematik kitabı ve defteri varken, Türkçe çalışırken ortam ona göre yeniden düzenlenmelidir.
👉 Düzenli bir çalışma ortamı, beynin “şimdi ders zamanı” mesajını almasını sağlar ve öğrenmeyi kolaylaştırır.
20
Kendi Öğrenme Stilini Tanıma
Kişiye uygun çalışma yolu bulunur.
Her öğrenci bilgiyi aynı şekilde öğrenmez; kimi dinleyerek, kimi okuyarak, kimi de yaparak daha iyi anlar. Kendi öğrenme stilini tanımak, ders çalışırken zaman kaybetmemeni ve daha az yorularak daha çok öğrenmeni sağlar. Bunun için ders çalışırken kendine şunu sorabilirsin: “Bu konuyu video izleyince mi, okuyunca mı, yoksa yazarak–çözerek mi daha iyi anlıyorum?”
Deneme sınavlarında veya testlerde hangi dersleri hangi şekilde çalıştığında daha başarılı olduğunu fark etmeye çalış. Ayrıca öğretmen anlatırken dikkatinin ne zaman daha çok arttığını gözlemle. Kendini tanıdıkça, başkalarının yöntemlerini kopyalamak yerine sana en uygun yolu seçer ve derslerde daha kalıcı başarı sağlarsın.
21
Rehberlik Servisinden Destek Alma
Zorlanılan durumlarda destek sağlar.
Okul rehberlik servisleri bu süreç için vardır.